Waarom woorden woorden worden

Vraag jij je dat nooit af? Hoe nieuwe woorden ontstaan? Waar komen die vandaan en waarom blijven ze hangen? En als ze niet blijven hangen, waar gaan die woorden dan heen? Hier een stukje over hoe nieuwe woorden ontstaan.

WOORDENBOEK-BOEKEN-NEDERLANDS

Bron: Hart van Nederland

Als je naar de website van Van Dale gaat, en je scrolt iets naar beneden, zie je een poll aan de rechterkant.  In deze poll kan je het woord kiezen dat volgens jou Woord van de Maand is. Enkele woorden uit de poll van deze maand zijn jihadonthoofding, kroegkat en naakthacker tussen. (Leuk feitje: het woord roetpiet staat met 22% op de eerste plaats.) Maar waar komen deze woorden vandaan?

Samenstellingen leveren soms hele lange woorden op. Zo werd het woord

aansprakelijkheidswaardevaststellingsveranderingen het langste Nederlandse woord in 2013.

 

Het Genootschap Onze Taal verklaart dat nieuwe woorden vaak afgeleid zijn van bestaande woorden (bijvoorbeeld automatisering of verbronzen, te vergelijken met vergulden en verzilveren). De betekenis van woorden die zijn afgeleid is meestal direct duidelijk.

Woorden aan woorden aan woorden…
Wat wij als Nederlanders vaak doen, is het maken van samenstellingen van woorden. Hierbij plakken we verschillende woorden aan elkaar op zo’n manier dat er een (kloppend) nieuw woord ontstaat. En die woorden kunnen niet lang genoeg zijn. In september 2013 was het langste woord aansprakelijkheidswaardevaststellingsveranderingen, een woord van maar liefst 50 letters lang. Samengestelde woorden als kredietcrisis of fietsenrek worden echter vaker gebruikt.

Geleend en gehouden
Ook ontlenen we regelmatig woorden uit andere talen en culturen. Deze woorden sluipen vaak in onze eigen taal zonder dat we het door hebben, en voor we het weten gebruiken we het als een echt Nederlands woord. Recente voorbeelden hiervan zijn boerkafaya en crowdfunding. Werkwoorden die we uit andere talen ontlenen worden wel altijd op zijn Nederlands vervoegd. We zeggen niet ‘Heb je dat bestand saved?’ , maar ‘Heb je dat bestand gesaved?’

Nooit eerder bedacht
En tenslotte is er nog de mogelijkheid dat een nieuw woord ook echt nieuw is bedacht. Woorden die nergens van zijn afgeleid, die geen samenstelling van bestaande woorden zijn. Echt nieuwe woorden. Voorbeelden hiervan zijn mantelzorg en epibreren. Nieuw bedachte woorden zijn zeldzamer dan samengestelde woorden.

Alle woorden die jij tegenkomt waarvan je denkt dat ze nieuw zijn, zijn de uitkomst van bovenstaande factoren (samenstelling, ontlening). Je zult zien dat je een van de genoemde vormen van het ontstaan van nieuwe woorden kan toepassen op een – voor jou – nieuw woord.

Waarom woorden wel of niet blijven hangen heb ik nog niet kunnen ontdekken. Ik hoop binnenkort een taaldeskundige te bellen die me hier meer over kan vertellen. Ik hou jullie op de hoogte!

Advertenties

  One thought on “Waarom woorden woorden worden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: